ازدواج موقت یا صیغه یک نوع ازدواج شرعی و قانونی در اسلام و فقه شیعه است که با تعیین مهریه و برای مدت زمان مشخصی انجام میشود. در این نوع ازدواج، زوجین به صورت توافقی و موقت و برای مدت زمان مشخصی با هم ازدواج میکنند. رضایت طرفین، تعیین مدت و مهریه و خواندن صیغه از جمله الزامات ازدواج موقت است که باید رعایت شود. زنی که تصمیم به ازدواج موقت دارد باید مجرد، مطلقه یا بیوه باشد و در عده مرد دیگری نباشد.
ازدواج موقت در شرایطی که ازدواج دائم امکانپذیر نیست؛ انجام میشود و به عنوان یک راهکار موقت و مناسب برای رفع نیازهای اجتماعی و شخصی فرد در نظر گرفته میشود. در ادامه این مطلب از مجله خبری ریونا میخواهیم شرایط نفقه در صیغه موقت، شرایط مهریه در صیغه، شرایط فسخ در این نوع ازدواج و هم چنین عده زن در صیغه موقت را برای شما به طور کامل توضیح دهیم.
متن صیغه موقت فارسی و عربی
دعای صیغه موقت یا ازدواج موقت (کوتاه مدت) در اصل به زبان عربی است و برخی از علما، خواندن صیغه به زبان عربی را برای صحت نکاح واجب میدانند. در حالی که بیشتر مراجع تقلید اعتقاد دارند که اگر خواندن صیغه عقد موقت به زبان عربی امکانپذیر نیست، میتوان ترجمه آن را به زبان فارسی خواند. در ادامه شما را با چهار روش خواندن صیغه موقت و متن صیغه فارسی و عربی آنها اشنا میکنیم.
روش اول
در روش اول، شخص سومی به نام عاقد به عنوان وکیل دو طرف در عقد موقت قرار میگیرد و به وکالت از طرف خانم و آقا عبارات زیر را قرائت میکند:
زَوَّجتُ مُوکِّلَتی (نام خانم) مُوَکَّلی (نام آقا) فِی المُدَّۀِ المَعلُومَۀِ عَلَی المَهر المَعلُوم»، سپس در ادامه به وکالت از آقا جواب میدهد: قَبِلتُ التَّزویجَ لِمُوَکِّلی (نام آقا).
موُکّل خودم «نام خانم» را به زوجیت «نام آقا» در آوردم، در مدت مشخص و با مهریهی مشخص. قبول کردم این ازدواج را برای موکل خودم (نام آقا).
روش دوم
در روش دوم سخص سومی به نام عاقد وجود ندارد و زن و مرد خود صیغه را میخوانند.
ابتدا خانم میگوید: «زَوَّجتُکَ نَفسِی فِی المُدَّۀِ المَعلُومَۀِ، عَلَی المَهرِالمَعلُوم » و سپس آقا در جواب میگوید: «قَبِلتُ التَّزویجَ».
تو را به زوجیت خود درآوردم، در مدّت مشخص و با مهریهی مشخص. آقا میگوید: قبول کردم این زوجیت را.
روش سوم
در روش سوم، عاقد داماد است و به وکالت از طرف خانم صیغه موقت را میخواند.
آقا ابتدا به وکالت از طرف خانم این عبارت را میخواند: «زَوَّجتُ مُوَکِّلَتِی (نام خانم) نَفسِی، فِی المُدَّۀِ المَعلُومَۀِ، عَلَی المَهر المَعلُوم». و آقا در جواب از طرف خود میگوید: «قَبِلتُ التَّزویج».
موکلم ( نام خانم) را به زوجیت خودم در آوردم، در مدّت معلوم و با مهر معلوم. قبول کردم این ازدواج را.
روش چهارم
در این روش خود عروس عاقد است و صیغه عقد موقت را به وکالت از آقا جاری میکند و میگوید:
«زَوَّجتُک نَفسِی، فِی المُدَّۀِ المَعلُومَۀِ، عَلَی المَهر المَعلُوم». و بعد در جواب از طرف آقا میگوید: «قَبِلتُ التزویج لموکِّلی» (نام آقا).
خودم را به زوجیت تو درآوردم در مدت معلوم با مهر معلوم. قبول کردم این زوجیت را از طرف موکلم ( نام آقا).
کجا صیغه موقت کنیم؟
صیغه موقت را باید در مکانهای انجام داد که هم از لحاظ شرعی و هم از لحاظ قانونی معتبر و قابل اعتماد باشند.
- صیغه موقت در دفاتر ازدواج و طلاق
دفاتر رسمی ازدواج و طلاق یکی از معتبرترین و مطمئنترین مکانها برای انجام صیغه موقت است که هم مجوز قانونی دارند و هم عقد موقت را با رعایت اصول شرعی و با حضور افراد متخصص انجام میدهند. احراز هویت، رضایت طرفین و ثبت مدت زمان عقد از جمله الزامات عقد موقت است که توسط این دفاتر فراهم میشود.
- صیغه موقت در مسجد
مساجد یا مراکز دینی معتبر نیز میتوانند در صورت عدم دسترسی به دفاتر رسمی ازدواج و طلاق، مکان مناسبی برای انجام صیغه موقت باشند. روحانیون آگاه به احکام شرعی که در این مکانها حضور دارند میتوانند صیغه عقد موقت را جاری کنند.
- صیغه موقت در منزل
انجام عقد موقت در منازل شخصی یا محیطهای خصوصی نیز امکانپذیر است به شرطی که حریم شخصی و اصول شرعی در این مکانها رعایت شود و یک روحانی یا فرد آگاه به قوانین شرعی برای اجرای عقد در آنجا حاضر باشد. با این حال عقد موقت بهتر است در مکانهای انجام شود که امکان ثبت قانونی وجود داشته باشد تا از مشکلات قانونی یا سوءتفاهمات جلوگیری شود.
شرایط مهریه در صیغه موقت
یکی از شروط اصلی و اساسی عقد موقت، مهریه است. میزان مهریه باید توافقی و با رضایت طرفین تعیین شود. به عبارت دیگر وقتی صیغه عقد موقت جاری میشود، مرد خود را متعهد به پرداخت مهریه میکند و باید آن را به زن بپردازد. در صورتی که مرد مهریه تعیین شده برای عقد موقت را به زن نپردازد، صحت عقد زیر سؤال نمیرود و کماکان عقد صحیح است اما شرعا و عرفا مرد به زن بدهکار است و باید دین خود را ادا کند.
حتی اگر مرد به دلایلی همچون وررشکستگی و یا بدهکاری، استطاعت مالی کافی برای پرداخت مهریه را نداشته باشد باز هم به زن بدهکار است و به محض برطرف شدن مشکلات مالی خود باید اقدام به پرداخت مهریه زن کند. به طور کلی، در ازدواج موقت مرد مکلف به پرداخت مهریه مشخص شده به همسر خود است و تنها در صورتی مرد از پرداخت مهریه معاف میشود که زن مهریه خود را ببخشد.
شرایط نفقه در صیغه موقت
در ازدواج موقت زن حق دریافت نفقه یا خرجی را از مرد ندارد؛ مگر آنکه در زمان عقد دریافت نفقه شرط شده باشد. به عبارت دیگر تنها در صورتی که در هنگام عقد زن و مرد در مورد نفقه توافق کرده باشند و یا پرداخت نفقه یکی از شروط عقد بوده باشد زن مستحق دریافت نفقه است در غیر این صورت مرد ملزم به پرداخت نفقه نیست.
چنانچه مرد از پرداخت نفق سر باز زند و امتناع کند جرمی مرتکب نشده است؛ اما زن میتواند از طریق دادگاه مرد را مجبور به پرداخت نفقه کند. الزامی نبودن پرداخت نفقه در ازدواج موقت از طرف مرد در واقع در راستای حفظ منافع زن در این نوع ازدواج است زیرا از وابستگی زن به مرد جلوگیری میکند.
شرایط فسخ صیغه موقت چیست؟
بر اساس ماده ۱۱۳۹ قانون مدنی، طلاق یا جدایی در مورد ازدواج موقت کاربردی ندارد و تنها محدود به ازدواج دائم است. در واقع، صیغه بعد از پایان مدت زمان تعیین شده به خودی خود منقضی میشود و ازدواج به پایان میرسد. چنانچه مدت ازدواج موقت هنوز به پایان نرسیده باشد، مرد میتواند با بخشیدن آن به ازدواج موقت پایان دهد که در این صورت دیگر نیازی به انجام مراحل طلاق نیست. موارد زیر منجر به فسخ عقد ازدواج موقت میشود.
- فسخ نکاح: فسخ نکاح در صیغه موقت در واقع همان پایان دادن به ازدواج است که در صورت وجود عیوب و شرایطی که در قوانین تعیین شده، امکانپذیر است.
- بذل مدت: بذل مدت به معنی بخشیدن مدت باقیمانده از ازدواج موقت به زن توسط مرد است. بذل مدت در اختیار مرد است اما در صورت احراز عسر و حرج برای زن، امکان ملزم کردن مرد به بذل مدت باقی مانده از صیغه از طریق دادگاه وجود دارد.
- انقضای مدت: ازدواج موقت یعنی تعیین مدت زمان مشخصی برای عقد و در صورت به پایان رسیدن این مدت، عقد خود به خود منحل و منقضی میشود.
عده زن در صیغه موقت چگونه است؟
“عده” یا مدت انتظار برای ازدواج مجدد برای زن پس از جدا شدن یا فوت همسر فعلی یکی دیگر از قوانین ازدواج موقت است.
طبق ماده ۱۱۵۲ قانون مدنی، چنانچه زن غیربارداری پس از پایان مدت ازدواج موقت، فسخ عقد یا بذل مدت از طرف همسر، قصد ازدواج مجدد داشته باشد لازم است برابر با دو دوره عادت ماهانه صبر کند و سپس اقدام به ازدواج مجدد کند. برای زنانی که عادت ماهانه ندارد، این مدت ۴۵ روز است و برای زنان باردار تا زمان زایمان است.
در صورت یائسه بودن زن و یا عدم برقراری رابطه جنسی، نیازی به عده نگه داشتن نیست و زن میتواند بلافاصله اقدام به ازدواج مجدد کند. در صورت فوت شوهر، زن ملزم به نگه داشتن عده به مدت ۴ ماه و ۱۰ روز است، اما اگر در زمان فوت همسر زن باردار باشد لازم است تا زمان زایمان عده نگه دارد. اگر فاصله بین زایمان و مرگ همسر از ۴ ماه و ۱۰ روز کمتر باشد، زن ملزم به نگه داشتن عده در این مدت است.
مقاله پیشنهادی: در مورد عده طلاق بیشتر بخوانید.
فرزند حاصل از ازدواج موقت چه وضعیتی دارد؟
یکی از دلایلی که ثبت ازدواج موقت را الزامی میکند، بارداری زن است. زن برای اینکه بتواند برای فرزند حاصل از ازدواج موقت شناسنامه بگیرد لازم است ثابت کند که بچه متعلق به مرد و مشروع است. به عبارت دیگر، زن باید بتواند ثابت کند که در هنگام تشکیل نطفه، زن و مرد به صورت شرعی محرم و زن و شوهر بودهاند.
در صورتی که ازدواج موقت به صورت رسمی ثبت نشده باشد اثبات اینکه زن و مرد محرم هم بودهاند موضوعی دشوار و بعضا غیرممکن است. اگر مشروع بودن فرزند توسط زن ثابت شود، مرد موظف به گرفتن شناسنامه برای فرزند خود است و از تمامی حقوق قانونی مانند حق ارث بهرهمند میشود. هم چنین در صورت عدم حضور مرد و به شرط اثبات مشروعیت فرزند توسط زن، او میتواند برای فرزند خود شناسنامه بگیرد.
جمعبندی
ازدواج موقت یکی از انواع ازدواج است که برای مدت زمان مشخصی اعتبار دارد و خواندن صیغه، تعیین مهریه و مدت زمان ازدواج و هم چنین رضایت طرفین از جمله مهمترین شروط این ازدواج است. پس از به پایان رسیدن مدت تعیین شده، این ازدواج به خودی خود منقضی میشود. ثبت رسمی ازدواج موقت به زن این امکان را میدهد تا بتواند حق و حقوق قانونی خود و فرزند حاصل از این ازدواج را به صورت کامل و بدون مشکل دریافت کند. دختران مجرد و باکره برای ازدواج موقت به اجازه پدر یا جد پدری نیاز دارند اما اگر دختری قبلاً ازدواج کرده باشد نیازی به اجازه پدر ندارد.
